Ritstjóri: Baldur Jónsson

Þetta er fróðleiksrit um íslenska málpólitík og málræktarsögu. Hér eru birtar 18. ritgerðir um íslenska tungu eftir 16 þjóðkunna menn frá tímum sjálfstæðisbaráttunnar. Þær spanna um það bil 100 ár (1840-1940), frá Konráði Gíslasyni til Kristjáns Albertssonar.

Þó að ritgerðirnar í bókinni geymi sögulegan fróðleik er margt í boðskap þeirra enn í fullu gild. Allar hafa þær áður birst á prenti en telja má víst að enginn maður hafi átt þess kost a’ lesa þær allar í aldursröð – fyrr en nú. Bókin á erindi við alla sem áhuga hafa á íslenskri málrækt og málssögu.

Í þessari bók eru prentuð þrjú rit sem þýdd voru á norrænu á 12. og 13. öld. Elucidarius eftir Honorius Augustodunensis er samtal meistara og lærisveins og greinir frá heimsmynd kristinna manna á miðöldum. Um kostu og löstu eftir Alkvin frá Jórvík, ráðunaut og kennara Karlamagnúsar, gefur innsýn í siðfræði miðalda. Um festarfé sálarinnar eftir Hugo frá Viktorsklaustri er dulspekirit og fjallar um leit sálarinnar að hamingjunni.

Ritin eru öll prentuð með nútímastafsetningu. Þeim fylgja ýtarlegar skýringar og er fylgt úr hlaði með inngangi eftir Gunnar Harðarson, þar sem fjallað er um skóla, klaustur og menntastarf á miðöldum, gerð grein fyrir hverju ritanna um sig og rætt um gildi þeirra nú á dögum.

Útgáfuár: 1989